Doğum günün kutlu olsun dostum..
Arkeolog Cem TUTLU‘nun kaleminden..
Vezüv Yanardağı’nın 24 Ağustos 79 tarihinde patlaması ve bu yanardağın eteklerinde kurulan kentleri kül altında bırakması, kuşkusuz o dönem insanı için bir felaketti. Fakat bu durum arkeoloji dünyası için çok iyi bir olaydır.
Bu küller altında kalan kentler, dönemin yaşantısından, zevklerinden, mimarisinden oldukça fazla bilgi vermektedir. Ama bunlar içinde belki en önemlisi duvar resimleridir.
Roma dünyasında duvar resimlerinin evlere kadar girmesi ya da insanların evlerini duvar resimleri ile süsleyebilecek ekonomik refah seviyesine sahip olmaları, bu alanda güzel eserler verilmesine neden olmuştur. Her insan kendi zevkine göre duvarlarını boyamış, mekanlarında hem ferahlık hem de derinlik sağlamışlardır. Böylelikle kendi zevklerine göre bir hayat yaşamışlardır.
Pompeii Antik Kenti’nin kuzeyinde yer alan Vetti Evi, 1894 ve 1895 yıllarında G. de Petra tarafından kazılmıştır. Mitolojik figürler, zengin mermer, bronz heykel ve büstleri, tüm mimari dizaynları, zengin boyaları ve zarif 4. stil tarzında dekorasyonları ile sansasyona neden olmuştur.
M. S. 62 yılındaki depremden sonra Vetti Evi, yüksek kalitede malzeme kullanılarak tekrar restore ve dekore edilmiştir. Bu sebeple görkemli kısımları sağlam kalmıştır. Bir diğer gerçek şudur ki püskürmeden sonra akıncılar tarafından belirlenmesine rağmen bilinmeyen sebeplerden ev soyulmamıştır ve bu nedenle birçok sanat çalışması alanda bulunmuştur.
Evin mükemmel durumu ve her şeyi yerli yerinde bırakma arzusu ile kazı başkanı hemen restorasyon yapmayı ve alanı kapatmayı planladı. Bu karar tartışmalara neden oldu. Bazı uzmanlar kazının tehlikeli ve zorlu olduğunu belirtti. Bu şüpheler 1905- 1906 yılına kadar tamamlanamayan restorasyon işini yavaşlattı ve atriumdaki boyaların ve peristyle*deki parçaların solmasına, bozulmasına neden oldu.
Ev Vetti ailesinindir. Bunu evin güney duvarı üzerindeki seçim propagandasından ve özellikle güney taraftaki güvenli yapının güneyindeki atrium**un içinde bulunan iki bronz mühür kanıtlamaktadır. Bu mühürlerden birincisi A. Vettii Convivaes’i, ikinci mühür ise A. Vettii Restituti’yi işaret eder. A. Vettii Convivaes aynı zamanda banker Caecilius Jucundus tabletlerinden ve Augustales College’inden bilinmektedir.
Vetti ailesi kölelikten azat edilmiş bir aileydi ve bir yere üyeydiler. Bu yerin üyeleri zengin tüccarlar ve toprak sahipleriydi. Vetti ailesi de ticaret ile uğraşıyordu.
Ev özgün şeklinde iki atriuma sahipti. Yani iki evden oluşuyordu. Bu evlerden birisinin girişi doğudandı. M. S. 1. yy.ın başlarında birleştirildi. M. S. 62 yılındaki depremden sonra büyük çapta restore edildi ve bu restorasyonda 4. stilde resimler yapıldı. Ev Tuscan tipi bir evdi.
Evin girişi doğuda, arka kapı güneyde idi. Girişte ziyaretçi, terazi kefesine koyulmuş büyük erkeklik organı ile üreme tanrısı Priapus tarafından karşılanır. Burada ayrıca siyah bir zemin üzerine yapılmış olan horoz resimleri yer almaktadır.
Girişin sağındaki ve solundaki cubiculum bölümlerinde ahşaplar boyanarak mermer izlenimi verilmeye çalışılmıştır. Burada kırmızı ve beyaz paneller üzerinde, Theseus, Hero ve Leander tarafından terkedilmiş Ariadne, balık havuzu resmedilmiş bir friz ve üst kuşakta hayali binalar betimlenmiştir.
Oecus kısmının güneybatı köşesindeki dekorasyon üstün kalitededir. Lambri ile kaplı zemin üzerinde, beyaz fon üzerinde orta ve üst bantlarda iki zor tiyatro ile ilgili bina betimlenmiştir; bunlar sıva korniş ile ayrılırlar. Kuzey duvarın orta panelinde Cyparissus miti boyalıdır; batı duvarın ana panelinde Pan ile Cupid arasındaki savaşı seyreden Bacchus ve Ariadne vardır; beyaz Leda ve kuğu ve Jüpiter’in tahta çıkışı üst bölümde betimlenmektedir.
Güney tarafın ortasında uzun ve dar odalar vardır. Bu odaları üst katın merdivenleri ve servis odaları kapsamakta, sağlam olmakla birlikte, koşum takımları burada bulunmaktadır. Atriumun batısında atriuma benzer yolda iki fresk vardır; burada, horoz dövüşüne hükmetme boyalıdır. Atriumun kuzeybatı köşesi kırsal sektöre bir açıklıktır. Üst katın merdiveni batı tarafa yerleşir ve burası muhteşem lararium***un karşısındadır.
Erotik boyalar ile dekore edilmiş bir oda vardır. Odada erkeklik organı aşırı belli edilmiş bir heykel bulunur. Bahçe içinde de bronz ve mermer heykeller yer almaktadır.
Korinth Sütunu ve basit arşitravı: iç tarafı beyaz zemin ile , dış tarafta kırmızı zemin üzerine akanthus yaprakla bezenmiş muhteşem friz vardır, fakat bu kaybolmuştur. İki sütun arasındaki açıklıklar boyunca siyah ve beyaz boyalarla çeşitli örneklerle boyanmıştır. Peristyle’deki duvarlar 4. stil tekniğinde dekore edilmiştir ve burada yaşam stilleri, mitolojik olaylar, uçan figürler, hayvanlar ve kır manzaraları betimlenmiş. Bu betimlemelerde siyah, kırmızı, beyaz, mavi, kahverengi, lacivert, sarı gibi renkler kullanılmıştır.
* Etrafı sütunlarla çevrili avlu.
** Antik Roma yapılarında üstü açık avlulara verilen ad.
***Antik Roma evlerinde bulunan küçük tapınma mekanı.
Kaynakça
P. G. GUZZO, A. d’AMBROSIO, Pompeii Guide To The Site, Napoli, 2002.
S. NAPPO, Pompeii Guide To The Lost City, Vercelli, Italy, 1998.
Pompei ile ilgili bilgi için; “http://parkeoloji.com/?p=13“
