Akdamar Ahtamar Kilisesi

Akdamar Kilisesi Tarihi

Akdamar Kilisesi, Vaspurakan kralı I. Gagik tarafından 915–921 yılları arasında yaptırılmıştır. Kiliseyi kral kendisi tasarlamış, uygulamayı mimar Manuel yapmıştır. Tarihçi Anne R. Redgate, ‘The Armenians’ adlı kitabında, Ermeni Kralı Gagik’in bu kiliseyi yaptırmak için bütün civar medeniyetlerin saraylarından mimar ve ustalar getirdiğini yazıyor. (Redgate, bu sebeple Akdamar Kilisesi’nde Bizans, Sasani, Abbasi ve Türk mimari izlerinin de bulunduğunu vurguluyor.)

1021 yılında Vaspurakan Krallığı ortadan kalkınca 1113’te yapılar manastıra çevrilmiştir ve 1895 yılına kadar kilise bölgedeki Ermeni Patrikliği merkezi olmuştur. Akdamar kilisesi manastır olduktan sonra “Kutsal Haç Kilisesi” adıyla anılır.

Kutsal Haç Kilisesine, XIII. yüzyıl sonlarında Stephanus şapeli, 1296’da Zacharias şapeli, 1763’te kilisenin batısındaki jamatun ve son olarak da XIX. yüzyılın başlarında çan kulesi yapılmıştır.

Akdamar Adası/Kilisesi

Akdamar Kilisesi, yörenin en zengin mimari süslemelerine sahiptir. Kilisenin dış cephelerinde, farklı yüksekliklilerde ve kuşaklar halinde dolanan kabartma olarak işlenmiş değişik konular mevcuttur. Alttan itibaren birinci kuşakta İncil ve Tevrat’tan alınan konular anlatılmaktadır. Dini konular arasında Ermeni tarihiyle ilgili kişiler, prensler, krallar ve azizler görülür. Kilisenin dış cephelerindeki kabartma süslemelere karşılık, iç mekânda zengin fresklere yer verilmiştir.

Binanın dış cephesinde İncille ilgili sahneler betimlenmiş.

İç kısımdaki kutsal freskler

Akdamar Kilisesi son yüzyılda tarihin, maalesef define avcılarının ve atış meraklılarının kurşunlarıyla yıprandı ve harap oldu. Evet, yanlış okumadınız, atış meraklıları tarihe, tarihin derinliğine ateş ettiler. Dış yüzeyindeki kabartmalar ve içerisindeki duvar resimleri ise zamanla, hava şartlarına da dayanamayarak hasar gördü. 

2005 yılında restorasyonuna başlanan Akdamar Kilisesi’nin restore süresi boyunca özel hidrolik kireç kullanmış ve kilisedeki taşların analizi yurtdışında yapılmış. Akdamar Kilisesi restorasyonunda Ermeni mimar Zakariya Mildanoğlu görev almış. 

Akdamar kilisesi yeni hayatına gözlerini ‘anıt müze’ olarak açtı. Kilise, Van gölü’ndeki Akdamar Adası’nda tek başına duruyor.. Yaklaşık 1100 yıllık Akdamar Kilisesi, 90 yıldan fazladır ibadethane işlevinden uzak..

Açılışı, Kültür ve Turizm Bakanı Atilla Koç ile birlikte yapan Türkiye Ermenileri Patriği Mesrob Mutafyan, aslına uygun bu restoreden çok memnun.  

Mutafyan, Akdamar’ın inanç turizmine katkısının büyük olacağını söylerken, Atilla Koç, Türkiye’nin kültürel zenginliğine ciddi katkılar sağlayacağını belirtti. Kuşkusuz Doğu’nun mistik güzelliğine sayısız katkısı olacak bu kilisenin..

Sonuçta, kilise yıkılmaktan, yok olmaktan kurtarıldı.. Darısı diğer kültürel varlıklarımızın başına..

 

Kaynakça 

http://www.akdamarkilisesi.com

http://www.cnnturk.com

http://www.ntvmsnbc.com

http://news.bbc.co.uk/

Fotoğraflar; http://www.endulus.net

http://news.bbc.co.uk/

 

20 Responses to “Gülümseyen Akdamar Kilisesi”

  1. fikriminincegülü says:

    tarih ve doğa içiçe.. nefis bir görüntü. resimlere bakınca orada olmak istedim. umarım ki ülkemiz için hayırlısı olur.:)))
    öpüyorum seni…

  2. Bilun Şen says:

    Çok güzel değil mi İncegülcüm.. İnsanın kanatlanıp, oraya uçası geliyor.. :)
    Ben de öpüyorum seni..

  3. manzara için kalabilirim orda :)

  4. canikom ben burada birazda Selçuklu ve Osmanlı eserlerini görmek istiyoruuum.
    ben aşağıya da yorum yazacağım şimdi.:)

    Ayrıcana da ,hazırda olan eş adayı ile,kısa zamanda tamanına ermenizi diliyorum.:)
    ama bizide çağır olur mu? :)

  5. Metro yapımı için tarihi eserlerini gözden çıkaran bir ülkeye göre iyi bir gelişme. Keşke dediğin gibi sahip çıkılsa diğerlerine de. En fenasıda restorasyon adı altında eserlere yapılan hatalı eklemeler ve tarihi dokulardaki bozulmalar.. Aslında ne kadar çok eser var elden geçecek.
    Mailler için teşekkür ederim. :) ) Umarım gönlüme göre bulacağım bende:)) Ve tabi yine umarım seninde gönlüne göre olur herşey

  6. Bilun Şen says:

    Ben de eysean :)

  7. Bilun Şen says:

    Yağmur Damlacım, Selçuklu ve Osmanlı Sanatı benim alanım değil ama onlarla ilgili araştırmalarım var.. İnşallah yakında adamakıllı bi’bilgi ekleyebilirim onlarla ilgili..
    Teşekkürler bu arada, çağırırım tabi ama sabırlı olmanız lazım :)

  8. Bilun Şen says:

    Gaye, çok teşekkür ederim amin :)
    Bu arada sıradaki eserlerin de en az Akdamar Kilisesi gibi özenle restore edilmesini sabırsızlıkla bekliyoruz :)

  9. Butun Dogu’yu, Guney Dogu’yu gordum de, bir Van’a gidemedim. :o ( Simdi farz oldu, Akdamar’i da gormeliyim.

    http://www.elifsavas.com/blog

  10. Bilun Şen says:

    Git Elif, git; çok güzel değil mi?

  11. Bilun mrb. Senin yazın sayesinde dikkatimi çekti Akdamar kilisesine haç takılması yeni gündem oldu. Sence sonuçta ne olacak? Merakla takip etmeye başladım :) )

  12. Bilun Şen says:

    :) Gayecim, evet Türkiye Ermeni Patriği’nin böyle bir isteği var. Bizimkiler de konu üzerinde düşünüyorlar. Bakanlığın vereceği karara göre hareket edilecekmiş.
    Bana kalırsa bu bir kilise ise -kutsal haç adına yapılmış üstelik- haç takılmalı.. Alemsiz cami olamayacağı gibi, haçsız da kilise olmaz değil mi :)
    Neyse ben de merakla takip ediyorum, bakalım ne olacak? :)

  13. Acalya’dan buraya geldim. Turkiye’de iken Akdamar’i fotograflama sansim olmustu ve Ermeni bir tanidigima dialarimi vermistim ne kadar cok sevinmisti. Restarasyona da cok sevindim, umarim haci da takarlar. Darisi diger zenginliklerin basina.. bu blogu takibe aliyorum. selamlar

  14. Bilun Şen says:

    Hoş geldiniz Alp ve Ege’nin annesi.. Çok tatlı çocuklarınız var :)
    Haklısınız, restorasyona ben de çok sevindim..
    Takibinize de çok teşekkürler şimdiden, çok mutlu oldum :)

  15. natali says:

    AKDAMAR yerine AHTAMAR ADASI desek doğru olacak.Zira bu adanın isminin AHTAMAR olmasının sebebi hüzünlü bir aşk hikayesidir.AKDAMAR isminin ise hiçbir anlamı yoktur ve yanlıştır.

  16. Bilun Şen says:

    Kilisenin adı iki şekilde de kullanılır. Efsanevi (!) olarak adanın adının Ah Tamara’dan türemiş olduğu söylenir. Hiçbir yanlışlık yoktur.
    Her iki isim de -ada için- doğrudur; hatta bazen Ağtamar, Akhtamar olarak da geçebilir.

  17. natali says:

    AKHTAMAR ve AHTAMAR doğrudur.Zaten aynı anlama gelir.Oysa ki ‘Akdamar’ orjinal ismin anlamsız bir Türkçeleştirilmesidir.Orjinal isimler sadık kalınarak korunmalıdır diye düşünüyorum.Bu şekilde çok daha doğru ve sağlıklı bilgi nesillere aktarılabilir.

  18. Bilun Şen says:

    Affınıza sığınarak soruyorum; Natali sizin orijinal adınız mı?

    İsimlerin anlamsız bir biçimde Türkçeleştirilmesi demişsiniz, elmaya ‘alma’ mı diyorsunuz peki? O da sonradan yerleşti dilimize..

    Tekrar ediyorum, her iki hatta dört isim de kilise için doğrudur..

    Sevgiyle kalın..

  19. kübra taştekin says:

    gittiğide çok gzeldi akdamar ama şimdi daha güzel olduğuna inanıyorum

  20. SRREY says:

    bencede çok güzel oraya gittiğimde orası çok güzeldi ama şimdi daha gzel olduğuna inanıyorum

Trackbacks/Pingbacks

  1. PARKEOLOJİ - [...] Gülümseyen Akdamar Kilisesi [...]

Siz de yorum yazın