Nil Deltası’ndaki Tell Basta adlı yerleşmedeki kazılar sırasında II.Ramses’e ait 76 cm. yüksekliğinde, kırmızı granitten yapılmış heykel başı açığa çıkarıldı. Buluntuyu ortaya çıkaran arkeologlar, heykelin geriye kalan kısmını ve Ramses’in inşa ettirdiği tapınağı ortaya çıkarmak için alandaki kazı çalışmalarına devam ediyorlar. Zahi Hawass bulunan heykelin burnunun kırık ve kralın çenesine yerleştirilen taklit sakalın kayıp olduğunu belirtti.

Ramses’in, Mısır’ı M.Ö. 1279′dan M.Ö. 1213′e dek yönettiği tahmin ediliyor. II. Ramses, aralarında ünlü Abu Simbel Tapınağı’nın da bulunduğu birçok saray ve tapınak inşa ettirmişti.

Kaynak: http://www.dailystar.com.lb

Stonehenge’in radyo karbon yöntemiyle yapılan tarihleme işlemi sonucu, buranın inşaatına başlangıç tarihinin önceden sanılanın 300 yıl sonrası olduğu anlaşıldı. Bilim adamları, daha önce, bu tarihi yapının ilk dairesinin taşlarının M.Ö. 2600-2400 yılları arasında dikilmeye başladığını düşünüyorlardı.

Stonehenge’deki kazıları yürüten İngiliz arkeologlar Tim Darvill ve Geoff Wainwright buranın aynı zamanda bir şifa merkezi olarak kullanıldığını düşündürecek önemli kanıtlar buldu. Stonehenge’in bir “Neolitik Şifa Merkezi” olduğunu ve hastalar ile yaralıların mavi taşların gücüyle iyileşmek amacıyla çok uzaklardan geldiğini düşünen Darvill ve Wainwright, Stonehenge yakınlarındaki mezarlarda, fiziki yara ve hastalıkları bulunan ceset kalıntıları teşhis ettiklerini belirttiler.

Arkeologları yüzyıllardır hayrete düşüren, atalara tapınmak için bir tapınak veya gündönümüne işaret eden bir takvim olarak inşa edildiği düşünülen bu tarihi yapıda yürütülen mineral analizleri de, orijinal dairenin “mavi taşlarının” 240 kilometre ötedeki Güney Galler’in Preseli bölgesinden getirildiğini ortaya çıkardı.

İngiliz bilim adamları, tarihi yapıya 5-6 kilometre uzaklıkta ortaya çıkarılan ve “Amesbury Okçusu’nun Mezarı” adı verilen yapıda ortaya çıkarılan bulguların ilginçliğine işaret ederek, mezardaki ölü ve buraya bırakılan eşya üzerinde yapılan incelemeler sonucu, bu kişinin Avrupa Alpleri’nden gelen, varlıklı ve güçlü, aynı zamanda metal işlemeyi bilen biri olduğunun anlaşıldığını belirttiler.

Bu ölü üzerinde yapılan analizlerde, Amesbury Okçusu’nun her iki dizinden de sakat olduğu ve önemli bir diş sorunu olduğunun anlaşılması, Darvill ve Wainwright’ı, Okçu’nun Stonehenge’e uzaklardan iyileşmek için geldiğine inandırdı.

Kaynak: ntvmsnbc.com

Stonehenge ile ilgili diğer haber, http://parkeoloji.com/?p=28

Çorum Sanayici ve İşadamları Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Zafer Kayılı, eserlerin Miniatürk’te sergilenmesi amacıyla başlatılan çalışmalarda son aşamaya gelindiğini söyledi.

Kayılı, Türkiye ve Osmanlı coğrafyasından toplam 105 eserin sergilendiği Miniatürk’te Çorum’un turizm değerlerinin de tanıtılması amacıyla yapılan çalışmalar kapsamında geçtiğimiz yıl İstanbul Büyükşehir Belediyesi Miniatürk İşletme Müdürlüğü ile anlaşma sağladıklarını hatırlattı.

Parkta sergilenecek olan Hattuşa ve Alacahöyük’teki ‘Hitit Surları, Aslanlı Kapı ve On İki Yeraltı Tanrısı’ eserlerinin maketlerinin bir, iki ay içinde tamamlanacağını belirten Kayılı, proje ile ilgili 21bin YTL’lik masrafların 9 bin YTL’sinin İl Özel İdaresi’nce, 12 binYTL’sinin de Çorum Sanayici ve İşadamları Derneği tarafından karşılandığını kaydetti.

Kaynak

Cnn Turk

Geçtiğimiz ay, üzücü bir olay daha gerçekleşti.. Denizli İli, Karahayıt İlçesi, Hierapolis Antik Kenti’nde bulunan kaya kabartması çalındı..

Roma Dönemi’ne tarihlenen kabartmanın üzerinde solda Efes Artemis kült heykeli, onun solunda ise Apollon Kithadoros ve Dionysos tokalaşması betimlenmiş.

Kaçakçılıkta sınırları zorlayan yağmacılar, kaya yüzeyinden kopardıkları kabartmayla ortadan kayboldular.. Haberi buradan öğrendim, her hangi bir tv kanalından ya da gazeteden değil.. Ya yayımlanmadı ya da bu olay da diğerleri gibi küçük bir haber kutusuna kurban gitti..

Macellum

Nundinum: Belli bir özelliği olmayan pazar yeri.

Makellon (Yunanca) / Macellum (Latince): Özel bir şekilde inşa edilmiş et ve balık pazarı.

Macellumlar, Antik Dönem’de kutsal alanların yanında olurdu. Başlangıçta agora ve forumlarda et ve balık satılırdı. M.Ö. 2.yy sonu – M.Ö.1.yy başlarında “Macellum”- özel et ve balık pazarı denen çarşılar inşa edilmiştir. Bir kentte birden fazla Macellum bulunabilirdi. Örneğin, Roma’da birden fazla Macellum vardı. Bunlar;

- Tiber Irmağı yakınında bulunan Forum Sorarium: domuz pazarı.

- Yeri kesin olarak bilinmeyen Forum Pistorium: buğday ve ekmek pazarı.

- Bunlardan çok uzak olmayan Forum Vinarium: şarap pazarı.

Macellati: Macellum’da çalışanlara verilen isim.

Macellumların Bulundukları Yerler,

Kalıntılara Göre,

Perge (Aksu)

Side

Sagalassos (Ağlasun) Antonius Pius Dönemi/ (138-161)

Aizanoi 2.yy

Priene (Güllübahçe)

İassos (Kıyıkışlacık) /Tartışmalı. (Heroon diyenler var.)

Yazıtlara Göre,

Lagina (Turgut-Yatağan)

Tralleis (Aydın)

Ephessos- (2 adet.)

Korekesion (Alanya)

Macellumların Planı,

Dört tarafını çeviren duvarlara arkalarını yaslamış olan dükkan sıraları ve portikolarla çevrili, üzeri açık yapılardır. Dükkanlar duruma göre içe veya dışa ya da hem içe hem dışa açılabilirler. Ortada dairesel veya poligonal planlı ve bu planlara bağlı olarak konik ve kubbe şeklinde üst örtülü bir yapı (tholos) vardır. Anadolu’da bilinen macellumların tamamında birer adet tholos vardır. Cezayir’de Thamugadi-Timgad’da yan yana iki tholos vardır. Macellumlarda biri tören kapısı olmak üzere, en az iki kapı bulunur. Ayrıca tüm macellumların yakınında küçük de olsa bir tuvalet her zaman beklenmelidir.

Kültler ve Kurbanlar, (Tholos)

Hermes ve Tykhe gibi ticareti koruyan Tanrı ve Tanrıçalarla kent kurucusu veya yerel Tanrıların kültü vardır. Roma Dönemi’nde İmparatoriçe ve İmparator kültü eklenmiştir.

Koyun, keçi, sığır, domuz sıklıkla kurban edilirdi. Ayrıca dışarıda kesilen hayvanlar da burada satılırdı.

Horrea ya da Granarium

Bunlar büyük limanlarda bulunan ardiyeler (antrepo) veya tahıl ambarları (silolar)’dır. Granariumların en büyüğü Roma’nın denize açılmasına olanak veren Ostia limanındaydı.

Anadolu’da Patara ve Myra’nın limanı Andriake’de varlığı bilinir ki buradakiler Hadrian Dönemi’ne tarihlenir. Milet’te bulunan Granarium ise, 2. yy.a tarihlenir.

Önemli not: Bu yazı Yrd. Doç. Dr. Bilal SÖĞÜT’ün ders notları altyapısıyla aşağıdaki kaynaklar kullanılarak hazırlanmıştır.

Kaynakça

Anabolu, Mükerrem U., Antik Çağda Et ve Balık Pazarları, İstanbul, 2003.

İlk Fotoğraf; http://www.liceoformia.it

GYMNASİON’UN BÖLÜMLERİ

Palestra: Açık avlu. Egzersiz ve spor faaliyetlerinin yapıldığı yer.
Korykeion : Boksörler için düzenlenmiş, onların kum torbalarıyla çalışma yaptıkları bölüm.
Konisterion : Güreşçilerin antrenman yaptıkları yer.
Eleithesion : Güreşçilerin yağlandıkları bölüm.
Ephebeion : Derslerin veya kültürel eğitimin verildiği yer; sınıf.
Loutron : Duş ve yıkanma yeri.

PRİENE
Priene dik yamaca uygulanmış ızgara planlı şehirlerin en iyi bilinen örneğidir.
İlk Priene şehri Büyük Menderes ağzı yakınlarında, bugün tespiti mümkün olmayan bir yerde idi.
Menderes’in taşması ve birikintiler sürüklemesi sonucunda terk edildiği düşünülüyor.
4.yy’ ın ortalarında Mikale dağının güney yamacına, Menderes ovasına kademe kademe inen dört set üzerine yeniden kurulmuştur.
Doğu- batı yönlü 7 düz, kuzey- güney yönlü 15 dik ve merdivenli sokağı vardı.
Şehrin içinde yalnız agoranın kuzeyinden geçen ana cadde (7.36m) arabaların geçmesine elverişliydi.
Agoranın şehrin her tarafı ile bağlantısı vardı. 72 basamaklı bir merdivenle üst setteki Athena Polias tapınağına çıkılıyor, başka bir sokakla şehrin en yukarısındaki tiyatroya gidiliyor, batıdaki bir sokaktan da şehrin en aşağısındaki gymnasion ile stadiona ulaşılıyordu.
Büyük mimari hacimler değişik düzeylere dağılarak ızgara planının yeknesaklığı hafifletilmiş oluyordu.
Plana agoranın üstündeki Athena Tapınağı hakimdi. Tiyatro ve gymnasion gibi büyük kitleler şehrin en üst ve en alt setine yerleştirilmişti. Şehrin iki gymnasionu vardı. Üst yamaçta konut sahası dışında Demeter Tapınağı vardı.
Şehrin etrafı testerevari , zigzagsı bir surla çevrilmişti. Şehrin gerisinde 381m yüksekliğindeki kayalık tepe, kale olarak, sur içine alınmıştı. Surlar şehrin şekline uymadan stratejik noktaları izliyordu.

Yukarı Gymnasion
Bu gymnasion ilk evresinde batı tarafta, büyük ihtimalle insula sınırını gözetiyor, güneyde ise Athena Caddesi’ne kadar uzanıyordu. Hellenistik Dönem’deki girişi, insulanın doğu kenarının hemen hemen ortasında yer alıyordu.
Yapının merkezi kareye yakın sütunlu bir avlu idi. Avluyu çevreleyen galerilere doğuda bir odalar sırası bağlanmıştı. Avlunun güneydoğu köşesinde duran yarım daire şeklindeki eksedra da Hellenistik Dönem’e ait olmalıdır.
İmparatorluk Dönemi’nde gymnasiona giriş Athena Caddesi’nden sağlanıyordu. Bu giriş yapının güneybatı köşesinde, batıdaki oda sırasının hizasında bulunuyordu.
Odalar ve gymnasionun girişi bouleuterionun batısından başlayan ve bir zamanlar agorayla tiyatro arasında bağlantıyı sağlayan, ancak hamam binası tarafından kesintiye uğramış olan sokağın tam üstüne inşa edilmişti.
Bu dönemde gymnasion imparatorluk kültüne ait bir yer işlevini de görüyordu.

Aşağı Gymnasion
Aşağı Gymnasion şehir merkezinden uzakta, şehrin güney kenarında, surun hemen içerisinde bulunur. Gymnasion kuzey ve batı duvarları itibariyle hemen hemen şehrin ızgara plânına adapte edilmiş olmasıyla şehrin yön sistemi ile uyum içerisindedir. Gymnasionun kuzey tarafı da ana kayadan kazanılmıştır.
Doğu duvarındaki kapıdan içeri girildiğinde kare şeklinde bir peristylin kuzeydoğu köşesine ulaşılır. Peristylin galerileri Dor düzeninde inşa edilmiştir. Güney ve doğuda yalnızca galeriler varken, batıda galeriye ayrıca birkaç oda açılır.
Kuzeydeki galerinin, ince, uzun avlusuna ve gymnasionun kuzeydeki ana mekânlarına ulaşmayı sağlayan bir geçiş yeri olması itibariyle özel bir işlevi vardı.
Bu işlev mimari açıdan, her bir sütun ekseninde diğer sütun eksenine kadar dört yerine üç triglyph-metopun olmasıydı.
Bukranionlarla taşınan girland frizine ait blok taşlar, aşağı gymnasionun duvar saçağına aittir.
Bir yazıta göre, iki kare mekan tarafından sınırlanan orta mekan ‘epheboslar eksedrası’ olarak anılmaktaydı. Bu da Vitruvius’un bahsettiği ephebeion olmalıdır.
Ephebeion’un anıtsal ön cephesi, küçük Asia-İon tarzı başlıklı ante payeleri arasında, alt kısımları yivsiz, İon düzeninde iki yüksek sütuna sahipti.
Mekanın iç tarafında, kesme taştan mermer düz duvarlar boyunca oturma basamakları uzanıyordu. 3.35 m yüksekliğindeki duvarlar yukarıda bir kornişle bitiyordu. Kornişin üzerinde 3 metreden yüksek olan yarım sütunlu ve eksiksiz saçaklığıyla bir cephe kaplaması bulunuyordu. Bu parçalar konglomera taşlardan yapılmıştı. Bu kaya cinsi buradaki ana kayayla aynıdır.
Korinth başlıklarının ana şemasına benzer çanak formlu başlıklardan anlaşıldığı üzere, mimari elemanların üzeri, bütün detayların ince ince işlendiği bir stuco ile kaplıydı. Buradaki cephe kaplaması evlerin andronlarında taklit edilen stucoların taştan yapılma anıtsal örneğidir. Ana yapının batı bitiminde çok iyi korunmuş durumda bir yıkanma mekanı vardı.
Arka duvarında yer alan lavabolara, üzerindeki sima benzeri oluklu bir kısımda yer alan aslan başlarından devamlı su akmaktaydı.
Su, zemin harcının içine diklemesine yerleştirilmiş küçük taşlardan oluşan su geçirmeyen bir taban üzerinden, odanın güneyinde yere gömülmüş iki su teknesine doğru akıyor, oradan da üç akaç yardımıyla mekanın dışına çıkarılıyordu.
Su tekneleri, güney duvarın iç tarafına yerleştirilmiş sıralara oturanların ayaklarını yıkamaları için kullanılmış olabilir.Işık avlusunun güneyinde, iki dikmeli küçük bir eksedra, batı galerinin koridoruna açılır. Burada da duvarlar boyunca aynen epheboslar eksedrasındaki gibi oturma sıraları vardı. Bu nedenle burası da bir derslik olmalıdır. Hemen güneyinde merdivenli sokağa açılan, batı galeriye entegre edilmiş, oldukça kötü durumda bir propylon yer alır.
Gymnasionun yapımının M. Ö. 2.yy’ın ikinci yarısı boyunca süren uzunca bir zaman aldığı ortadadır.

Kaynakça

RUMSCHEID, Frank, Priene Rehberi: Küçük Asya’nın Pompeisi, 2000.
BEAN, George E., Eskiçağ’da Ege Bölgesi, 1997.